เพ็คส์ ( PECS ) คืออะไร PECS ย่อมามาก Picture Exchang Communication System พัฒนาขึ้นโดย ดร . มอนดี้ แห่งรัฐเดลลาแวร์ ประเทศสหรัฐอเมริกา เป็นการสอนการสื่อสารกับเด็กออทิสติกโดยใช้ภาพ ในการสื่อสารจะเริ่มจากการแลกเปลี่ยนภาพระหว่างคู่สนทนา 2 คน โดยไม่มีการพูดคุย ถัดจากนั้นครูจะเริ่มพูดคุยกับเด็กทีละน้อย ในตอนแรกเด็กอาจจะยังไม่โต้ตอบแต่ต่อมาเด็กจะเริ่มโต้ตอบโดยใช้ภาพ โดยใช้ภาษาท่าทางและใช้ภาษาพูดในที่สุด
จุดมุ่งหมายของเพ็คส์
เพื่อใช้สอนการสื่อสารระหว่างเด็กออทิสติกกับผู้ปกครองกับครูหรือกับผู้อื่นโดยใช้รูปภาพ สัญลักษณ์ต่าง ๆ โดยเน้นให้เด็กสามารถสื่อสารกับผู้อื่นในชีวิตประจำวันได้นอกจากใช้กับเด็กออทิสติกแล้ว วิธีนี้อาจนำมาใช้กับเด็กอื่นที่มีความบกพร่องทางการสื่อสารได้ด้วย เมื่อเด็กเข้าใจกระบวนการสื่อสารและสามารถสื่อสารกับผู้อื่นด้วยภาพได้แล้ว จุดมุ่งหมายขั้นต่อไปคือ การสอนเด็กให้สามารถสื่อสารกับผู้อื่นได้ด้วยการพูด
ประโยชน์ของเพ็คส์
การสอนพูด ภาษา โดยครูชี้ให้ดูรูปภาพ ครูพูดแล้วให้เด็กพูดตาม เด็กออทิสติกอาจไม่พูดหรืออาจพูดแต่ไม่ยอมชี้ตามครู หรืออาจหันหน้าไปทางอื่น วิธีสอน PECSก่อนลงมือสอนครูจะต้อง • ค้นให้พบว่าเด็กชอบอะไรเพราะครูใช้สิ่งที่เด็กชอบเป็นแรงเสริม • อธิบายให้ผู้ที่เกี่ยวข้องเข้าใจว่าระบบ PECS มีอย่างไร ทำอย่างไร จะทำให้ระบบนี้ มีประสิทธิภาพ การที่จะค้นพบว่าเด็กชอบสิ่งใดบ้าง ครูอาจสังเกตด้วยตนเอง หรืออาจสัมภาษณ์ผู้ ปกครอง พี่เลี้ยงเด็กหรือคนที่อยู่ใกล้ชิดกับเด็กมากที่สุด สิ่งที่เด็กชอบอาจจัดหมวดหมู่ได้ดังนี้ 1. อาหาร เด็กชอบกินอะไรมากที่สุด เช่น ลูกกวาด หรือขนมหวานบางชนิดอาหาร ขบเคี้ยวบางอย่าง 2. เครื่องดื่ม เด็กชอบเครื่องดื่มประเภทไหนมากที่สุด เช่น นมกล่องบางชนิดบาง รส น้ำอัดลม เป็นต้น 3. ของเล่น เด็กชอบของเล่นประเภทใดมากที่สุด 4. กิจกรรม เด็กชอบกิจกรรมใดมากที่สุด เช่น เกมคอมพิวเตอร์ การต่อแท่งไม้ การตัดกระดาษ การร่วมกิจกรรมกลุ่ม เป็นต้น 5. การเล่น / ทำงานตามอิสระ หากมีเวลาว่างเด็กชอบทำอะไรมากที่สุด เช่น เล่น ของเล่นตามลำพัง เป็นต้น เด็กออทิสติกบางคนอาจชอบเล่นม่าน ( ดึงม่านเล่น ) หรือ เอาแก้มไปแนบกับกระจก บานหน้าต่าง พฤติกรรมดังกล่าวอาจนำไปใช้เป็นแรงเสริมได้เช่นเดียวกัน ครูจะต้องเป็นคนคอยสังเกต พฤติกรรมของเด็กบ่อย ๆ และมีความคิดสร้างสรรค์ในการจัดกิจกรรมแปลก ๆ ให้เด็กร่วมปฎิบัติ ครูจะต้องเรียงลำดับสิ่งทีเด็กชอบเหล่านี้ จากมากที่สุดไปยังน้อยที่สุด เพื่อเลือกนำ อุปกรณ์เสริมแรงเหล่านี้อย่างเป็นระบบ ครูอาจจำเป็นต้องศึกษาว่าเด็กไม่ชอบสิ่งใดมากที่สุดด้วย โดยใช้วิธีศึกษาตามรายการที่ กล่าวมาแล้ว ทั้งนี้เพื่อครูจะได้หลีกเลี่ยงสิ่งนี้นโดยไม่นำสิ่งนั้นมาใช้กับเด็ก แต่ถ้าครูต้องการนำมาใช้ครูก็สามารถนำมาใช้ได้ ส่วนมากจะใช้ในการควบคุมพฤติกรรมของเด็ก โดยใช้หยุดยั้งการแสดงออกซึ่งพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ ในการสอนเด็กครูจะต้องใช้สิ่งที่เด็กชอบมากที่สุดเป็นอันดับแรกของการเสริมแรง ซึ่งครู อาจใช้อุปกรณ์เสริมแรงดังกล่าวในรูปของ - สัญลักษณ์ ( เช่น ภาพสติกเกอร์ ) - ภาพวาด ( ครูวาดเอง ) - รูปถ่าย - ของจริง ( เช่น ลูกกวาด ซึ่งครูอาจใส่ถุงพลาสติกเล็ก ๆ ) วิธีสอน วิธี PECS แบ่งออกเป็น 5 ขั้นตอน ครูจะต้องสอนตามลำดับ ไม่ว่าจะเป็นขั้นตอนใหญ่ หรือ ขั้นตอนย่อย ๆ ในแต่ละขั้นตอนครูจะสอนข้ามขั้นไม่ได้ และจะต้องปฎิบัติตามขั้นตอนย่อยอย่างเคร่งครัด ขั้นตอนต่าง ๆ มีดังนี้
