Fact Sheet ศักยภาพคนพิการ สู่ความอยู่เย็นเป็นสุข จากประสบการณ์ของเครือข่าย ผู้ปกครองบุคคลออทิสติก โดย ผู้แทนสมาคมผู้ปกครองบุคคลออทิซึม(ไทย) และสมาคมผู้ปกครองเด็กออทิสติก จังหวัดลำปาง เครือข่ายผู้ปกครองบุคคลออทิสติก ประกอบด้วย สมาคมผู้ปกครองบุคคลออทิซึม(ไทย) สมาคมผู้ปกครองเด็กออทิสติกจังหวัดลำปาง ชมรมผู้ปกครองเด็กออทิสติกประจำจังหวัด ศูนย์อาชีพออทิสติกไทย มูลนิธิออทิสติกไทย ตระหนักถึงความสำคัญในการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตบุคคลออทิสติกในทุกด้าน เพื่อให้สามารถดำเนินชีวิตอิสระในสังคมได้อย่างมีศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์ เครือข่ายผู้ปกครองบุคคลออทิสติก ได้จัดโครงการนำร่อง บ้านพิทักษ์สิทธิ์และศูนย์ส่งเสริมศักยภาพและอาชีพ สำหรับบุคคลออทิสติกและบกพร่องทางการเรียนรู้ ในพื้นที่สำคัญ ๓ พื้นที่ดังนี้ • การจัดตั้ง ศูนย์อาชีพออทิสติกไทย ดำเนินการโดยชมรมผู้ปกครองบุคคลออทิสติกภาคกลาง ด้วยการสนับสนุนจาก มูลนิธิสากลเพื่อคนพิการและมูลนิธิออทิสติกไทย ดำเนินการตั้งแต่ปี พ.ศ.๒๕๔๕ จนถึงปัจจุบัน โดยตั้งอยู่ที่ ๑๑ หมู่ ๑๒ ถนนวัดแก้ว - พุทธมณฑลสาย๑ ตลิ่งชัน กรุงเทพมหานคร • การจัดตั้ง ศูนย์พัฒนาศักยภาพบุคคลออทิสติก บ้านพิทักษ์สิทธิ์ จังหวัดลำปาง ดำเนินการโดยสมาคมผู้ปกครองบุคคลออทิสติกจังหวัดลำปาง ด้วยการสนับสนุนงบประมาณจาก กองทุนฟื้นฟูสมรรถภาพคนพิการ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ และจากการบริจาคสมทบของผู้ปกครอง เริ่มดำเนินการ ปี ๒๕๔๘ โดยตั้งอยู่ที่ ศูนย์การเรียนพรวลัย อำเภอเมือง จังหวัด ลำปาง • การจัดตั้ง ศูนย์พัฒนาศักยภาพบุคคลออทิสติก บ้านพิทักษ์สิทธิ์ จังหวัดขอนแก่น ดำเนินการโดยชมรมผู้ปกครองบุคคลออทิสติกจังหวัดขอนแก่น ร่วมกับ สำนักงานพัฒนาสังคมและสวัสดิการจังหวัดขอนแก่น ด้วยการสนับสนุนงบประมาณจาก คณะกรรมการพัฒนายุทธศาสตร์แก้ไขปัญหาเด็กยากจนและเด็กด้อยโอกาสของรัฐบาล อยู่ระหว่างการจัดตั้ง จะเริ่มดำเนินการประมาณเดือน กันยายน ปี ๒๕๔๘ โดยตั้งอยู่ที่ สำนักงานการศึกษา อำเภอเมือง จังหวัด ขอนแก่น
แนวคิด ปัจจุบัน การดำเนินงานโดยรัฐในงานด้านการช่วยเหลือบุคคลออทิสติก มีข้อจำกัดหลายประการ ทั้งบริการที่มีจำกัดและไม่เหมาะสมกับการพัฒนาศักยภาพบุคคลออทิสติกและบกพร่องทางการเรียนรู้ ระบบสวัสดิการที่ไม่สอดคล้องกับสถานการณ์ของสังคมในปัจจุบัน การดำเนินการโครงการนำร่องทั้ง ๓ โครงการ จึงกำหนด แนวคิดหลัก ในการดำเนินงาน ๒ ประการ คือ • เพื่อให้บุคคลออทิสติกและบกพร่องทางการเรียนรู้ ได้รับการเตรียมความพร้อม การพัฒนาศักยภาพอย่างเป็นองค์รวมในทักษะต่างๆ ทั้งทักษะการสื่อสาร ทักษะสังคม ทักษะการช่วยเหลือตนเอง ทักษะ การเรียนรู้ การรับรู้ ทักษะการทำงาน ทักษะการประกอบอาชีพ สามารถเรียนรู้ได้ตามความสนใจ ความถนัด สอดคล้องกับระดับศักยภาพ มีอาชีพและมีงานทำ • เพื่อศึกษาระบบการจัดบริการ ระบบสวัสดิการ ที่ดำเนินการอย่างร่วมมือกันระหว่าง ครอบครัว ชุมชน สังคม และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง • เพื่อสังเคราะห์ประสบการณ์ นำเสนอรัฐบาลในการจัดแผนพัฒนาคุณภาพชีวิตบุคคลออทิสติกและบกพร่องทางการเรียนรู้อย่างบูรณาการ
แนวการดำเนินงาน ทั้ง ๓ โครงการ มีแนวการดำเนินงานหลักดังนี้ ๑. การรวมกลุ่มผู้ปกครองที่มีอุดมการณ์ ความคิดและเป้าหมายร่วมกัน ๒. การประชุมปฏิบัติการ เพื่อจัดทำกำหนดแผนงาน รูปแบบการดำเนินงาน การเตรียมงานด้านวิชาการ (หลักสูตร แผนการเรียน การฝึก) การจัดเตรียม จัดหา และพัฒนาบุคลากร และการระดมทรัพยากรยกร่างโครงการ และแผนพัฒนา ๓ ปี ๓. ประสานแหล่งทรัพยากรตามโครงการ ๔. การปฏิบัติ ดำเนินการ ดังนี้ ๔.๑ ศูนย์อาชีพออทิสติกไทย จัดในลักษณะศูนย์การเรียนชุมชน โดยร่วมกับสำนักบริหารการศึกษานอกโรงเรียน และชุมชน จัดให้บุคคลออทิสติกและบกพร่องทางการเรียนรู้ ได้รับการศึกษาสาสามัญ ตามหลักสูตรการศึกษานอกโรงเรียน การฝึกทักษะการทำงาน การเตรียมความพร้อมด้านอาชีพ การฝึกอาชีพอิสระ รวมทั้งการจัดโครงการพิเศษ เช่น โครงการร้านค้าชุมชน โครงการการปลูกผักปลอดสารพิษ โครงการร้านโรเนียวเอกสาร เพื่อให้บุคคลออทิสติกและบกพร่องทางการเรียนรู้ ได้รับประสบการณ์จริงในการดำเนินชีวิตร่วมกับชุมชน ๔.๒ ศูนย์พัฒนาศักยภาพบุคคลออทิสติก บ้านพิทักษ์สิทธิ์ จังหวัดลำปาง จัดในลักษณะศูนย์เตรียมความพร้อมบุคคลออทิสติกในชุมชน โดยร่วมกับศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนจังหวัดลำปาง จัดให้บุคคลออทิสติกและบกพร่องทางการเรียนรู้ ได้รับการฝึกทักษะพื้นฐานที่จำเป็นต่อการดำเนินชีวิตประจำวัน การศึกษาสายสามัญตามหลักสูตรการศึกษานอกโรงเรียน ๔.๓ ศูนย์พัฒนาศักยภาพบุคคลออทิสติก บ้านพิทักษ์สิทธิ์ จังหวัดขอนแก่น จัดในลักษณะศูนย์เตรียมความพร้อมมีที่พักประจำสำหรับบุคคลออทิสติกที่มีความบกพร่องปานกลางและรุนแรง และมีความจำเป็นต้องพักค้าง โดยเน้นการพัฒนาทักษะการช่วยเหลือตนเอง การฟื้นฟูสมรรถภาพด้านต่างๆ ขณะนี้อยู่ระหว่างการดำเนินการ ในอนาคตจะบริหารงานโดยองค์การบริหารส่วนจังหวัด
บทสรุป ประสบการณ์การดำเนินของกลุ่มเครือข่ายผู้ปกครองบุคคลออทิสติกโครงการนำร่อง ๓ โครงการอยู่ในระยะเริ่มต้นและระยะพัฒนา แต่ได้ข้อสรุปพื้นฐานว่า หากบุคคลออทิสติกและบกพร่องทางการเรียนรู้ ได้รับการดูแล ใส่ใจ จากครอบครัว ชุมชน สังคม และรัฐบาลอย่างจริงจัง เชื่อได้ว่า บุคคลดังกล่าวสามารถดำเนินชีวิตอิสระในสังคม ได้อย่างมีศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์ เพราะเขาเหล่านี้ คือบุคคลคนหนึ่งที่มีศักยภาพในตนเอง
สมาคมผู้ปกครองบุคคลออทิซึม(ไทย) มิถุนายน ๒๕๔๘
